Phật Dược sư (Dược Sư Như Lai), tiếng Phạn gọi là Bhaisa-iya-guru Vaidurya-prabharajyah. Bản nguyện của Dược Sư Như Lai là trị tất cả trọng bệnh phiền não về Thân và Tâm của chúng sinh, cứu độ chúng sinh ra khỏi sinh tử khổ đau.
Chính vì bản nguyện thanh tịnh như vậy nên toàn thân Ngài hiển hiện ánh sáng trong suốt, thanh khiết (Lưu Ly Quang). Bởi vậy, tên gọi đầy đủ của Ngài là Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai.
Theo Phật giáo, tất cả chư Phật, Bồ tát ứng thân thị hiện ra đời vì lòng thương cứu độ chúng sinh chìm đắm trong biển khổ sinh tử. Với Phật Dược sư, thì theo Kinh Dược Sư Như Lai bản nguyện công đức, nhờ trong khi tu hành Bồ tát đạo, phát 12 đại nguyện giải trừ hết thảy bệnh khổ cho chúng sinh, khiến họ đầy đủ căn lành và hướng về giải thoát nên khi thành Phật, Ngài trụ ở thế giới Tịnh Lưu ly, trang nghiêm như thế giới Cực lạc, cùng với hai vị Đại Bồ tát là Nhật Quang Biến Chiếu và Nguyệt Quang Biến Chiếu làm quyến thuộc để giáo hóa chúng sinh.
Chữa bệnh và chữa nghiệp
"Dược sư", nghĩa đen là thầy thuốc chữa bệnh. Đức dược sư hiểu biết và thông suốt tất cả y dược của thế gian và xuất thế gia. Ngài có thể chữa trị hết tất cả những thứ bệnh khổ của chúng sinh, những điên đảo vọng tưởng do tham, sân, si phiền não gây ra. Lưu ly quang (ánh sáng lưu ly) của Phật Dược Sư "trong ngoài sáng suốt, tinh sạch hoàn toàn, không có chút nhơ bợn, ánh quang minh chói lọi khắp nơi". Ánh sáng ấy chiếu đến đâu đều phá hết tăm tối vô minh của chúng sinh, đem lợi lạc và diệt tất cả những bệnh khổ thân tâm của chúng sinh, khiến cho họ xa lìa mê vọng mà hướng đến giác ngộ, giải thoát.
Tuy vậy, ngoài việc chú ý trị bệnh, Phật Dược sư còn quan tâm đến những kẻ nghèo khổ, thiếu cơm ăn áo mặc, thiếu thốn phương tiện vật chất. Theo Kinh Dược sư, Phật Dược sư luôn hướng đến những bệnh nhân nghèo, mắc chứng nan y (điều nguyện thứ 7); Lo cho chúng sinh có đủ cơm ăn, áo mặc, vật dụng (điều nguyện 3,11 và 12); không để chúng sinh rơi vào tà đạo, ngoại đạo hoặc bị bùa chú ếm đối làm hại (điều nguyện 4,9); thương xót chúng sinh bị giam nhốt khổ sở trong ngục tù (điều nguyện thứ 10).
Ngoài trị bệnh, Phật Dược sư còn quan tâm đến những kẻ nghèo khổ, khốn khó.
Ai hiểu được bản nguyện của Phật Dược sư thì cũng sẽ hiểu rằng: Tất cả những việc làm nhân đạo, từ thiện trên cuộc đời này đều nằm trên bản nguyện của Phật Dược sư. Theo giáo lý nhà Phật, không chỉ những người đang bị bệnh, mà bất kì ai phát tâm cũng có thể cầu nguyện Phật Dược sư và chắc chắn thành tựu.
Thực hành theo Đức Phật Dược sư là một pháp môn rất hiệu nghiệm để trị liệu cho bản thân và những người khác, và để chiến thắng những căn bệnh trong Tâm như tham trước, sân hận và si mê. Do vậy, dù tu Pháp môn nào, con người ta cũng có thể cầu nguyện Phật Dược sư để được ít bệnh ít khổ, là thuận duyên tu hành. Phép tu theo Phật Dược sư không đi ngược lại với luật Nhân-Quả chung của nhà Phật, mà hướng đến giải quyết Nghiệp chướng theo từng bước: Sám hối - niệm Phật-tu đối trị (Thấy việc mình làm sai, niệm Phật để răn mình, sửa chữa việc sai trong quá khứ, coi như gieo Nhân mới (ví dụ trước đây sát sinh, trước đây ăn cắp thì bây giờ bố thí).
Bởi thế, lòng từ bi của Đức Dược sư trải rộng đến cả những chúng sinh xấu ác. Ngài cứu cả chúng sinh bủn xỉn với cha mẹ, kẻ phạm giới, kẻ theo tà đạo, những chúng sinh đọa vào địa ngục, ngạ quỵ, súc sanh, chúng sinh đang hấp hối… Suy cho cùng, chưa có trường hợp nào Ngài không cứu.
Kinh Dược sư có nội dung vô cùng phong phú, nói về bản nguyện và công đức của Phật Dược sư. Theo Hòa thượng Thích Trí Quảng, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trong phần giới thiệu cho bản dịch Kinh Dược sư, có viết: "Kinh Dược sư là một quyển kinh mỏng nhưng có chiều sâu thăm thẳm. Đức Thích ca mà còn nói, một kiếp cũng chưa hết được thì làm sao chúng ta nói hết. Chẳng qua là giới thiệu, rồi mọi người phải tìm hiểu thêm".
Theo đó, khi tụng Kinh Dược sư phải: Đọc tụng, suy tư, dạy người làm phúc. "Chúng ta hãy suy nghĩa nghĩa lý trong kinh để phát hiện thêm những điều màu nhiệm và ứng dụng những lời dạy của kinh để cứu giúp chúng sinh. Vững tin trên mỗi bước hành thiện luôn có nhiều Phật quang soi đường", Hòa thượng Thích Trí Quảng viết.
Về công phu trì niệm hồng danh Đức Dược sư, mặc dù Ngài có nhiều danh hiệu nhưng trì niệm hồng danh thường là Nam mô Dược sư Lưu ly Quang Phật hay Nam mô Dược sư Lưu ly Quang Vương Phật. Theo sách Dược sư Kinh sám (Hòa thượng Trí Quang dịch), phần niệm Phật ghi rõ: Niệm Nam mô Dược sư Lưu ly Quang Phật. Các hành giả tu tập niệm danh hiệu Phật Dược sư cũng phải đầy đủ Tín-Nguyện-Hạnh. Có thể niệm thầm, niệm ra tiếng, lần tràng hạt…và niệm cho đến nhất tâm giống như các phương thức niệm Phật A Di Đà.
Chỉ một phép tu đơn giản là trì niệm danh hiệu Đức Dược sư (Nam mô Dược sư Lưu ly Quang Vương Phật, ít nhất 108 lần mỗi ngày) là đã có các công dụng màu nhiệm, vừa chữa bệnh, vừa chữa nghiệp, cụ thể là:
1. Diệt sự tham lam mà phát tâm bố thí.
2. Diệt sư phạm tội mà được sự giữ giới.
3. Diệt sự ganh ghét mà được sự giải thoát.
4. Diệt sự hại nhau mà được sự thương nhau.
5. Được sinh Cực lạc hay các sự chuyển sinh khác.
Ngoài ra, nhờ năng lực bản nguyện của Phật Dược sư, những chúng sinh thọ trì danh hiệu Ngài được tiêu trừ tất cả bệnh khổ và thành tựu mọi sở nguyện, sở cầu.
12 đại nguyện của Đức Dược Sư Như Lai
1. Nguyện khi Ta thành đạo Bồ đề, thân đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, hào quang sáng khắp vô lượng thế giới, khiến các chúng sinh cũng được như Ta.
2. Nguyện khi Ta thành Phật, trong ngoài sáng chói hơn ánh sáng mặt trời, tự tại làm Phật, khiến các chúng sinh ở chỗ tối tăm đều nhờ ơn khai thị.
3. Nguyện khi Ta thành Phật, đầy đủ vô lượng phương tiện trí tuệ, làm cho chúng sinh đầy đủ các món thọ dụng nới thân tâm.
4. Nguyện khi Ta thành Phật, nếu các chúng sinh tu theo tà đạo đều xoay về chánh đạo. hàng Nhị thừa thì đều hướng về Nhất thừa.
5. Nguyện khi Ta thành Phật, nếu có chúng sinh theo giáp pháp của Ta mà tu hành, thì đều được hoàn hảo, dù có phạm giới mà nghe đến tên Ta thì cũng trở thành thanh tịnh giới khỏi phải sa vào ác đạo.
6. Nguyện khi Ta thành Phật, nếu chúng sinh nào có thể thân thế hèn yếu hay xấu xa, đui điếc hay câm ngọng, một phen nghe tên Ta, niệm tên Ta thì được khỏi bệnh, lại được tốt đẹp thì khôn ngoan.
7. Nguyện khi Ta thành Phật, nếu có chúng sinh không bà con thân thuộc, nghèo thiếu ốm đau, không ai giúp đỡ, mà nghe được tên Ta thì thân tâm yên lành, quyến thuộc giúp đỡ cho đến chứng đạo Bồ đề.
8. Nguyện khi Ta thành Phật các nữ nhân thường bị khinh dễ thấp kém, nếu nghe được tên Ta thì bỏ thân nữ nhan, thành tướng trượng phu cho đến chứng quả.
9. Nguyện khi Ta thành Phật, thì các chúng sinh thoát vòng ma đạo ác kiến, về nơi chánh đạo, tu Bồ tát hạnh mau chứng đạo Bồ đề.
10. Nguyện khi Ta thành Phật, nếu chúng sinh bị pháp vua trừng trị, trói buộc, đánh đập, giam vào ngục tối, cắt xẻ…mà nghe tên ta thì đều thoát khỏi.
11. Nguyện khi Ta thành Phật, những chúng sinh bị đói khát, cầu ăn mà tạo nghiệp giữ, nếu nghe tên Ta, chuyên niệm thọ trì, thì Ta trước hết cấp cho món ăn được no đủ, sau nói pháp khiến họ tu hành được hoàn toàn an vui.
12. Nguyện khi Ta thành Phật, những chúng sinh nghèo không có áo mặc, muỗi mòng thích đốt, nóng lạnh, ngày đêm khổ sở, nếu nghe tên Ta theo tâm mong cầu ấy khiến được đầy đủ y phục hoa hương.
(Theo Dược sư Như Lai Bản Nguyện Công Đức)
